Nie ma jednego znaku, który zdradza tekst AI. Pewne cechy stylu dają wskazówki, a detektor AI pokazuje zdanie po zdaniu, jak bardzo fragment przypomina tekst wygenerowany przez AI. Najlepsze efekty daje połączenie obu metod i rozmowa z autorem.
Sygnały, że tekst mogła napisać AI
Żaden z tych sygnałów niczego nie dowodzi. Podejrzenie uzasadnia dopiero kilka z nich naraz.
- Jednostajne zdania: podobna długość, mało zmian rytmu.
- Ogólniki zamiast konkretów: poprawne zdania, które pasowałyby do dowolnego tekstu; brak przykładów, liczb i własnych obserwacji.
- Typowe zwroty: „Podsumowując, można stwierdzić”, „odgrywa kluczową rolę”, „w dzisiejszym dynamicznym świecie”.
- Wyważenie za wszelką cenę: każda teza od razu złagodzona, brak wyraźnego stanowiska.
- Nieistniejące źródła: cytowania i publikacje, których nie da się znaleźć w bibliotece ani w Google Scholar.
- Nagła zmiana stylu: fragment brzmi inaczej niż pozostałe prace tej samej osoby.
Jak działa detektor AI
Detektor porównuje wzorce w tekście z wzorcami typowymi dla modeli językowych, takich jak ChatGPT, Gemini czy Claude. Wynik to prawdopodobieństwo, nie dowód. Dobre narzędzie zaznacza poszczególne zdania, żeby można je było ocenić w kontekście.
| Wynik | Znaczenie | Co zrobić |
|---|---|---|
| Wysoki (80% i więcej) | zdanie mocno przypomina tekst AI | przeczytać uważnie, poprosić o szkice lub notatki |
| Średnio-wysoki (60–79%) | wyraźne, ale niejednoznaczne sygnały | ocenić w kontekście |
| Średni (40–59%) | sygnały mieszane | nie przeceniać |
| Niski (poniżej 40%) | raczej tekst napisany przez człowieka | nie trzeba nic robić |
Ograniczenia wykrywania AI
Zespół badaczy pod kierunkiem Debory Weber-Wulff przetestował w 2023 roku 14 narzędzi, w tym Turnitin. Żadne nie przekroczyło 80% trafności, a przy tekstach poprawianych lub tłumaczonych maszynowo wyniki były jeszcze słabsze. W razie wątpliwości narzędzia częściej uznawały tekst za napisany przez człowieka.
W praktyce:
- Krótkie teksty (poniżej ok. 150 słów) dają niepewne wyniki.
- Teksty bardzo formalne (protokoły, streszczenia, teksty prawnicze) mogą wyglądać „maszynowo”.
- Osoby piszące w języku, który nie jest ich ojczystym, często piszą prościej i bardziej schematycznie, przez co bywają niesłusznie oznaczane.
- Teksty AI przetłumaczone lub poprawione przez człowieka są trudniejsze do wykrycia.
Jak postępować jako nauczyciel
- Sprawdź tekst detektorem i przeczytaj oznaczone zdania, nie tylko wynik ogólny.
- Porównaj tekst z wcześniejszymi pracami tej samej osoby.
- Sprawdź wyrywkowo źródła.
- Porozmawiaj z autorem: jak powstał tekst, czy ma notatki lub wersje robocze?
- Dopiero potem podejmij decyzję, zgodnie z zasadami szkoły lub uczelni dotyczącymi AI.
Przy podejrzeniu warto też sprawdzić tekst pod kątem plagiatu: modele językowe czasem powtarzają sformułowania z istniejących źródeł. Służy do tego nasz antyplagiat.
Wskazówki dla studentów
- Zachowuj szkice, notatki i historię wersji dokumentu. To najlepszy dowód twojej pracy.
- Sprawdź pracę przed oddaniem i przeczytaj krytycznie oznaczone zdania.
- Jeśli uczelnia pozwala korzystać z AI (np. przy szukaniu pomysłów czy korekcie), zaznacz to tak, jak wymaga regulamin.
- Jeśli twoja uczelnia korzysta z JSA, przeczytaj też nasz poradnik o JSA.